Produkcja pasz w gospodarstwie to proces wymagający precyzyjnego planowania, odpowiedniego doboru surowców oraz stosowania nowoczesnych technologii. Pozwala on na samowystarczalność hodowlaną, redukcję kosztów oraz podniesienie efektywności produkcji zwierzęcej. W kolejnych częściach omówione zostaną kluczowe aspekty związane z wyborem surowców, etapami procesu technologicznego, a także korzyściami ekonomicznymi i środowiskowymi wynikającymi ze stosowania własnych pasz.
Znaczenie produkcji pasz własnych
W gospodarstwach rolnych, w których prowadzi się hodowlę zwierząt, autonomia paszowa stanowi ogromną wartość. Wytwarzając własne mieszanki paszowe, rolnik ma możliwość kontroli nad:
- składem surowców,
- poziomem składników odżywczych,
- dostępnością i regularnością dostaw,
- optymalizacją kosztów produkcji.
Dzięki temu można zwiększyć wydajność zwierząt, poprawić przyrosty masy ciała czy też jakość mleka. Kontrola nad całością procesu ogranicza ryzyko wprowadzenia do paszy niepożądanych substancji czy patogenów.
Wybór i przygotowanie surowców paszowych
Podstawowe grupy surowców
- włókno surowe: sianokiszonki, kiszonki z kukurydzy, słoma zbożowa,
- skrobia i węglowodany: zboża (pszenica, kukurydza, jęczmień),
- tłuszcze: oleje roślinne, tłuszcze zwierzęce,
- mikroelementy i witaminy: premiksy, dodatki mineralno-witaminowe.
Przygotowanie i obróbka
Surowce paszowe należy odpowiednio przygotować, aby zapewnić zwierzętom dostęp do mikroelementów i innych kluczowych składników. Najważniejsze etapy to:
- oczyszczanie z zanieczyszczeń mechanicznych,
- mielenie i kruszenie dla uzyskania optymalnej granulacji,
- suszenie lub kiszenie dla konserwacji,
- dodatkowe wzbogacanie premiksami i enzymeami.
Podkreślenie jakości surowców ma znaczenie nie tylko dla zdrowia i komfortu zwierząt, lecz także dla efektywności całego przedsięwzięcia hodowlanego.
Proces produkcji i konserwacji
Mieszanie i homogenizacja
Dokładne wymieszanie składników jest kluczowe dla jednolitego rozdzielenia składników odżywczych w paszy. Proces ten przeprowadza się w mieszalnikach ślimakowych lub bębnowych, które zapewniają:
- równomierne rozprowadzenie składników,
- minimalizację strat materiału,
- kontrolę wilgotności i gęstości mieszaniny.
Konserwacja pasz zielonych
Kiszonki są doskonałym źródłem energii i włókna surowego. Aby uzyskać wysoką jakość kiszonki, należy:
- ściśle ubijać materiał roślinny, usuwając powietrze,
- zastosować dodatki fermentacyjne, które przyspieszają proces fermentacji,
- utrzymywać szczelność silosów lub foliowych owijek,
- monitorować temperaturę i pH w początkowym okresie zakiszania.
Dobrze przeprowadzona fermentacja gwarantuje stabilność paszy, ogranicza rozwój pleśni i poprawia smakowitość dla zwierząt.
Korzyści ekonomiczne i środowiskowe
Produkcja pasz na własne potrzeby przynosi wymierne korzyści:
- redukcja kosztów zakupu gotowych mieszanek,
- możliwość dostosowania receptur do specyficznych potrzeb stada,
- zmniejszenie emisji CO₂ dzięki lokalnemu wykorzystaniu surowców,
- ograniczenie transportu i związanych z nim strat i zanieczyszczeń.
Wprowadzenie innowacje w procesie produkcji pasz oraz dbałość o zrównoważony rozwój stanowią fundament nowoczesnego rolnictwa. Własna produkcja pasz sprzyja ograniczeniu zużycia nawozów mineralnych poprzez uprawę roślin paszowych w płodozmianie, co dodatkowo poprawia strukturę gleby i jej żyzność.
