Rośliny strączkowe odgrywają kluczową rolę w nowoczesnym rolnictwie dzięki zdolności wiązania azotu z powietrza, zwiększając żyzność gleby oraz dostarczając wartościowego białka w mieszankach paszowych i produktach spożywczych. Poniższe praktyczne rady pomogą zoptymalizować uprawę, od wyboru odmian po zbiór i suszenie nasion, a także integrację roślin strączkowych w płodozmianie.
Wybór odmian i przygotowanie gleby
Selekcja najlepszych odmian
- Dobór odmian odpornych na choroby i suszę – kluczowy dla wysokich plonów.
- Analiza parametrów biometrycznych nasion – wczesne kiełkowanie i rozwinięty system korzeniowy.
- Region uprawy – wybór odmian dostosowanych do lokalnego klimatu i długości wegetacji.
Przygotowanie podłoża
- Wapnowanie – utrzymanie pH między 6,0 a 7,0 wpływa na efektywność wiązania azotu.
- Orka przedzimowa – głęboka uprawa podorywkowa ułatwia rozwój systemu korzeniowego.
- Brońka i wałowanie – wyrównanie powierzchni zwiększa jednolitość siewu i warunki kiełkowania.
Nawożenie i ochrona roślin
Nawożenie organiczne i mineralne
- Zastosowanie obornika lub kompostu – poprawa struktury gleby i rozwój korzystnych mikroorganizmów.
- Uzupełnienie fosforu i potasu – gwarantuje prawidłowe krzewienie i formowanie nasion.
- Minimalne dawki azotu – unikamy nadmiernego dokarmiania, by nie ograniczać symbiozy z bakteriami brodawkowymi.
Ochrona przed chorobami i szkodnikami
- Rotacja upraw – ograniczenie patogenów glebowych i owadów żerujących na korzeniach.
- Monitorowanie występowania mączniaka i plamistości – szybkie reakcje chemiczne lub biologiczne.
- Zapobieganie mszycom – stosowanie pułapek oraz wyciągów roślinnych jako naturalnych insektycydów.
Technologia uprawy i terminy siewu
Optymalny termin siewu
Siew w odpowiednim terminie to gwarancja wczesnego wzrostu i lepszego wykorzystania wiosennych wód opadowych. W zależności od gatunku strączkowego:
- Groch – połowa marca do początku kwietnia.
- Fasola – późna wiosna, gdy temperatura gleby przekroczy 8–10°C.
- Soczewica i bobik – wczesny kwiecień, w strefach o krótszym okresie wegetacji.
Głębokość i gęstość siewu
- Głębokość 3–5 cm – w zależności od wilgotności podłoża.
- Gęstość roślin – od 40 do 60 roślin na m², by zapewnić odpowiednią konkurencję i plon ziaren.
- Rzędzenie lub równomierny siew pasowy – poprawia cyrkulację powietrza i ogranicza rozwój chwastów.
Zbiór i przechowywanie plonów
Określenie optymalnego momentu zbioru
Pozbieranie nasion w fazie pełnej dojrzałości pozwala uniknąć strat mechanicznych oraz obniżenia wartości odżywczej. Obserwujemy:
- Zmiana zabarwienia strąków na żółty lub brązowy.
- Pękanie strąków – oznaka gotowości do ręcznego lub maszynowego zbióru.
Techniki suszenia i magazynowania
- Wstępne suszenie na polu – przy dobrej pogodzie, do wilgotności 18–20%.
- Suszarnie przepływowe – skrócenie czasu, bez przegrzewania materiału.
- Magazynowanie w silosach hermetycznych – ochrona przed inwazją szkodników i pleśni.
Zastosowanie w płodozmianie i korzyści
Wzbogacenie gleby w azot
Rośliny strączkowe współpracują z mikroorganizmami brodawkowymi, wiążąc w ciągu sezonu nawet do 200 kg N/ha. Wprowadzenie ich w płodozmian:
- Zmniejsza koszty nawożenia mineralnego.
- Poprawia strukturę i pojemność wodną gleby.
Wzrost bioróżnorodności i zdrowia gleby
Obecność różnych gatunków roślin w rotacji ogranicza rozwój patogenów, zwiększa odporność ekosystemu i sprzyja populacjom pożytecznych bezkręgowców. Dzięki temu uzyskujemy stabilne i wysokie plony w kolejnych latach, przy jednoczesnym ograniczeniu chemicznych metod uprawy.
